Verhongeren in Brussel

11 uur ‘s avonds, Brussel, hoofdstad van Europa. Ik ben in mijn lokale night shop wat fruit aan het kopen wanneer een sjofel-lijkende man binnenkomt. Hij zegt in luide stem dat hij een appel wil, en legt deze op de toog. De sinaasappel daarentegen, is van hem. Via de veiligheidscamera had de winkelier echter gezien dat de sinaasappel kwam van de winkelrekken buiten. De arme man ontkende eerst, maar moest uiteindelijk toegeven: hij had gestolen om te eten.

Brussel – migratie en armoede

Het is een tragisch verhaal in de Europese hoofdstad, waar deze januari 19,9 percent werkloos was, 1,2 percent hoger dan in December. De economische crisis begint venijnig te stekken. Verassend is dan wel dat Brussel de derde rijkste regio is van de EU, met een BBP/persoon van €53.381, twee keer het Europese gemiddelde. De stad is ook een thuis voor één van de grootse in het buitenland geboren populaties in Europa. Ongeveer 46 percent van z’n één miljoen grote populatie is geboren in het buitenland, 55 percent daarvan is Europeaan.

De kaart beneden geeft je een echt inzicht in de menselijke kaart van Brussel. Gelijkaardige data over huurprijzen, woonplaats van buitenlanders, leeftijd,… kan hier gedownload worden, meer info op Belgeoblog.be. De volgende map focust op werkloosheid. In de rode gebieden hebben 37-56 percent geen werk, terwijl de witte gebieden er beter aan toe zijn.

De witte rijke gebieden zijn ook de woonplaats van migranten van Noordwest Europa, de Verenigde Staten, Japan en Oceanië; terwijl de rode arme gebieden bijna een watermerk zijn van de woonplaatsen van migranten uit Italië, Portugal, Spanje, Griekenland, Turkije en Marokko. Het is duidelijk dat migratie nauw verbonden is met andere socio-economische indicatoren.

Migratie in the Europese Unie

Uitzoomend uit Brussel, vinden we dat de Europese migrantenpopulatie bestaat uit 42 miljoen menen, waarvan 14 miljoen EU burgers zijn die migreerden naar een andere EU lidstaat. Op het niveau van de individuele lidstaten, vertegenwoordigt de in het buitenland geboren populatie ongeveer 7 tot 15 percent van de totale bevolking in de meeste West-Europese landen. Klik hier voor meer data over jouw land.

Hoewel protesten tegen migrantenwerknemers toeneemt, werden Europese migranten erg gewaardeerd tot voor kort. Een rapport van de Europese Commissie toont aan dat migratie van nieuwe naar oude lidstaten een “duidelijk positieve impact heeft gehad op de economische groei” met een boost voor het EU GDP van 0,28 percent door de vele Oost-Europese migranten. Doordat de Europese economie in een recessie zit, worden sommigen verleid om de vrije beweging van werknemers in de EU te limiteren. Dit zou echter averechts werken en destructief en immoreel zijn.

Ik ben een migrant, jij bent een migrant, we zijn allemaal migranten.

Laten we kijken naar Europese mobiliteit in de praktijk. In mijn buurt is er juist een nieuwe snack bar geopend. Niet zomaar een snackbar, het brengt iets nieuws tot bij ons: falafels. Mr Shawkat is verhuisd van Amsterdam naar Brussel daar hij had opgemerkt dat we in Brussel nauwelijks falafels kennen of eten. De migrerende Europeaan verrijkte ons leven. Er zijn zo vele verhalen.

Verhuizende Europeanen voegen niet alleen economische waarde toe, ze hebben meer om aan te bieden. Een migrant is een mens die zoekt naar een beter leven, verhuizend, zijn of haar dromen achterna. Hij kan een Roemeen zijn op zoek naar werk, een Electro fan uit Portugal zot van dansen in Berlijn of een Britse hedge fund manager die terug verlangt naar het simpele leven in een Italiaanse wijngaard. Migranten voegen ook iets toe aan onze maatschappijen als burgers. Zij compenseren voor het demografische deficit, betalen belastingen, zullen cruciaal zijn in het betalen van de pensioenen in enkele jaren en verrijken onze maatschappijen. Het is ook geen toeval dat één van onze iconen van onze tijd, Barack Obama, geboren is in ene migrantenfamilie. De 21ste eeuw huisvest een nieuwe wereld; mensen worden terug nomaden op een constante zoektocht naar geluk en vrijheid.

Maar… Er is een grote maar. In Europa geloven wij dat succes en geluk van individuen afhangt van een zorgende maatschappij. Emile Durkheim merkte al op in 1897 dat het aantal zelfmoorden afhangt van de integratie van een individu in de maatschappij. Europa gelooft in sociale cohesie en dient dit ook te geven aan onze migrerende Europese medemens. Zeker in deze harde economische tijden, hebben zij een hand nodig of zij zullen vallen, en slechts weinigen zullen daar voordeel uit halen.

Kansen geven aan mede-Europeanen

2009 wordt een jaar van recessie en de globale economie die zich terugtrekt. Niet iedereen wordt echter zo hard geraakt. Succes verhalen kunnen worden gevonden waar er een sterk sociaal zekerheidstelsel is met een proactief overheidsbeleid en wanneer individuen sterk scoren op vaardigheden, opleiding en relaties. Dit laatste punt zal 2009 moeilijk maken voor migranten. Eerst en vooral zullen zij hun werk sneller verliezen daar ze werken in sectoren die sterker zijn geraakt door de crisis, gemiddeld minder vaardigheden en opleiding hebben verworven en een minder uitgebreid sociaal netwerk in het gastland hebben uitgebouwd om op terug te vallen. Dit alles maakt hen zwakker wat ons brengt bij het tweede punt, de uitbuiting van migranten zal toenemen door de groei van de informele economie, kenmerkend voor economische crisissen. En tenslotte zal ook de publieke perceptie van migranten verslechteren.

Maar, terugzoomend naar Brussel, merkt men dat er nog steeds 1000en jobs beschikbaar zijn. De Transatlantic Council on Migration is juist met op te merken dat “de globale economische contractie geen pauze heeft gezet op de competitieve druk losgelaten in een steeds-meer globaliserende wereld”.

Arbeidsrecht

Het publieke sentiment voor een gastvrij beleid is aan het keren. Het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV) verwijt het het Europees Hof van Justitie die het beginsel van gelijke rechten van werknemers en gelijke beloning voor gelijk werk zou hebben beschadigd.

Is het Europese sociaal model echt beschadigd, en zo ja, is Europa de schuldige? Sociaal beleid op dit gebied is een nationale bevoegdheid volgens de Europese Commissie, omdat er geen uniform Europees sociaal model is. De Europese richtlijn inzake terbeschikkingstelling van werknemers (posted workers directive) bepaalt dat Europese migranten zich hebben te houden aan de arbeidswetgeving van het land van ontvangst. Indien de lidstaten vinden dat de buitenlandse Europese werknemers te goedkoop werken, moeten zij het minimumloon omhoog trekken en effectiever controleren op de bestaande arbeidswetgeving.

Hé jij! Wat denk jij?

Denk je dat in jouw land teveel migranten werken voor te weinig in nog slechtere werkomstandigheden? Verwijt jouw nationale politici. Vraag meer overheidscontroles op arbeidsplaatsen en hun respect voor arbeidswetgeving, en vraag hogere minimum lonen voor alle werknemers. Maar wees voorzichtig in het roepen van slogans zoals “Britse jobs voor Britse werknemers”, want jij kan eerst geraakt worden door hogere prijzen voor afvalophaling, door moeilijkheden in het plannen van zakenreizen in het buitenland of in het vinden van een job in je eigen land daar je Roemeense baas of Franse klant er niet langer zijn.

Armoede komt naar Europa, de werkloosheid zal stijgen en de emoties zullen dit ook doen, maar dan tegen migranten. Beleidsmakers moeten open zijn voor de klachten, maar rationeel denken en handelen, niet-protectionistisch en voldoende sociale bescherming voorzien in deze economisch onverbiddelijke tijden. Europese migranten zijn hier om te blijven, mobiliteit in Europa is een feit en we halen er allemaal ons voordeel uit. De enige vraag is hoe je ze verwelkomt. Maak je het leven van onze mede-Europeanen moeilijk, zo armoede, criminaliteit en miserie vergrotend? Of steun je hen in het vervullen van hun dromen, hun integratie als burgers, werknemers en mensen zo vergemakkelijkend?